Demans, deliryum ve depresyon

Demans halk arasında "bunama" olarak bilinir. Depresyon kısaca "yaşamdan zevk alamama" durumudur. Deliryum ise daha az bilinen ama aslında "dikkat, bilinç ve davranış bozukluğu"na karşılık gelen bir terimdir.

Bu üç durum ileri yaşlarda görülür; kimi zaman aynı anda ortaya çıkabilir, birbirini izleyebilir ya da birbirini taklit edebilir. Ayırt etmede zaman önemli bir ipucudur: Demans yıllar içinde gelişir, depresyon aylar ya da yıllar sürebilir, deliryum ise aniden başlar, dalgalanarak seyreder ve günler ya da haftalar sürer.

Demans

Hafıza ve diğer zihinsel işlevlerde ilerleyici bozulmayla ortaya çıkan zihinsel kapasite kaybıdır. "Demans" bir şemsiye terimdir; Alzheimer hastalığı bunun en sık görülen tipidir. Alzheimer, 65 yaş üzerinde yaklaşık %10, 85 yaş üzerinde ise %50 oranında görülür.

Diğer demans nedenleri arasında beyin damar hastalıkları, ilerleyici beyin hastalıkları, genetik nedenler, travma, tümör ve enfeksiyonlar ile şeker hastalığı, B12 vitamini eksikliği ve tiroid hastalıkları gibi beyin dışı nedenler sayılabilir.

Depresyon

Üzüntülü hissetme, çevreyle iletişimin azalması ve yaşamdan zevk alamama durumudur. Bu şikâyetler süreklilik kazanırsa depresyon tanısı konur. Beyin kimyası, hormonlar, genetik yatkınlık, yaşam olayları ya da çeşitli beyin hastalıkları depresyona yol açabilir.

Deliryum

Genellikle tedavi edilebilen, geçici bir beyin işlev bozukluğudur ve yaşlılarda sık görülür. Nedene yönelik tedaviyle ortadan kalkabilir. Bu dönemde kişinin kendine ya da çevresine zarar vermesini önlemek gerekir.

• Bilinç bulanıklığı ve bilinç düzeyinde dalgalanma
• Dikkati toplayamama
• Yeri, zamanı ve kişileri karıştırma
• Hayal görme
• Konuşma bozukluğu, ellerde titreme, istemsiz hareketler

Sonuç

Beyin ve beden sağlığı birlikte gider. Zihinsel etkilenmeye yol açabilen ve kolayca tedavi edilebilen üç durum; B12 vitamini eksikliği, tiroid hastalıkları ve şeker hastalığıdır. Arkadaş buluşmaları, düzenli yürüyüşler, okumak ve okuduğunu anlatmak, bulmaca çözmek ve üretken kalmak zihin sağlığının vazgeçilmez parçalarıdır.

Bu üç durumun ayırt edilmesi uzman değerlendirmesi gerektirir. Deniz Park'ta kurum hekimimiz ve hemşirelerimiz konuklarımızın zihinsel durumundaki değişiklikleri yakından izler. Alzheimer nedir? yazımızda en sık görülen demans tipini anlattık; bakım seçenekleri için huzurevi ve yaşlı bakımı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Kaynak: Doç. Dr. Ufuk Ergün